Biblioteki cyfrowe


„Chłop śpi, a trawa mu sama rośnie, to znaczy czyjeś niewidzialne rączki digitalizują dla takich jak my przedwojenną prasę” – pisze w tekście Tytani ze zbioru Duch opowieści Jan Gondowicz. Nie tylko prasę, ale i książki, dokumenty, listy, ulotki, plakaty, ryciny, obrazy, fotografie, pocztówki, rękopisy i starodruki. W ciągu kilku lat Internet stał się Biblioteką i jest to obserwacja tyleż banalna, co nie przestająca mnie zaskakiwać. Instytucje kultury: biblioteki, archiwa i muzea digitalizują swoje zbiory i udostępniają je w postaci cyfrowej w serwisach internetowych nazywanych bibliotekami lub repozytoriami cyfrowymi. Ilość obiektów w ten sposób dostępnych idzie obecnie w miliony. Jeszcze niedawno Jan Tomkowski w eseju o Ludwiku B. Grzeniewskim pisał o rzadkiej współcześnie pasji zaglądania do roczników dawnych periodyków literackich i wiążących się z nią trudach: „wiem z własnego doświadczenia, że wertowanie prasy to mordercze i niebezpieczne zajęcie. Bibliotekarze niechętnie dzielą się kompletnymi rocznikami sprzed stu, a nawet pięć-dziesięciu lat. Trzeba czytać „na miejscu”, co jest bardzo niewygodne dla kogoś przyzwyczajonego do rozkładania lektur jeśli nie na wieży, to przynajmniej na biurku, w zaciszu własnej pracowni. Śledząc wyblakły druk na pożółkłym papierze marnujemy nieuchronnie wzrok”. Otóż wszystkie te trudności są już przeszłością i dzisiaj dostęp do powiększającej się z każdym dniem ilości „skarbów rozsianych po całym świecie” ma czytelnik nie wychodząc z domu i nie ruszając się zza biurka. W wielu tekstach na tym blogu wykorzystuję zasoby bibliotek cyfrowych i w związku z tym dla większej wygody utworzyłem poniższą listę. Jest to zestawienie na użytek osobisty, dalekie od kompletności, niemniej może komuś również okaże się przydatne. Zestawienie jest sukcesywnie uzupełniane.


Biblioteki, repozytoria i kolekcje cyfrowe

Federacja Bibliotek Cyfrowych (FBC) – wyszukiwarka zasobów w polskich repozytoriach i bibliotekach cyfrowych

Narodowe Archiwum Cyfrowe (NAC) – państwowe archiwum powstałe w 2008 z przekształcenia istniejącego od 1955 roku Archiwum Dokumentacji Mechanicznej

Cyfrowe Muzeum Narodowe w Warszawie

Rijksmuseum

Polona – biblioteka cyfrowa Biblioteki Narodowej

Gallica – biblioteka cyfrowa francuskiej Bibliothèque Nationale

Europeana – wyszukiwarka zasobów w europejskich repozytoriach i bibliotekach cyfrowych

Digital Public Library of America – wyszukiwarka zasobów w amerykańskich repozytoriach i bibliotekach cyfrowych

Internet Archive Book Images – ilustracje i zdjęcia z domeny publicznej w serwisie Flickr Commons, projekt Internet Archive

British Library Images – skany z książek z XVII, XVIII i XIX wieku w zbiorach British Library dostępne na Flickr Commons

Cambridge Digital Library – biblioteka cyfrowa uniwersytetu Cambridge

The New York Public Library Digital Collections – kolekcje cyfrowe Biblioteki Publicznej Nowego Yorku

Old Books Illustrations – serwis udostępniający ilustracje książkowe, głównie XIX-wieczne

PAU Art – katalog zbiorów artystycznych i naukowych Polskiej Akademii Umiejętności (m.in. gabinet rycin i zbiory dawnej fotografii)

Akta miasta Warszawy - Referat Gabarytów – zdjęcia przedwojennej i okupacyjnej Warszawy

Archiwum Tadeusza Rolke – na stronach Muzeum Sztuki Nowoczesnej

Fortepan – serwis fotografii z XX wieku z węgierskich zbiorów prywatnych

Carta Marina – słynna mapa Północnej Europy z 1539 roku na stronach Uniwersytetu w Uppsalli

Biodiversity Heritage Library – historia naturalna, ilustracje w serwisie Flickr

Bruno Schulz – wszystko o twórczości literackiej i plastycznej Brunona Schulza


Czasopisma, słowniki, bibliografie

Archiwum Emigracji (1998-2010) – czasopismo Archiwum Emigracji przy Bibliotece Uniwersyteckiej UMK w Toruniu, dostęp w Kujawsko-Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej

BazHum – pełnotekstowa baza polskich naukowych czasopism humanistycznych i społecznych tworzona przez Muzeum Historii Polski

Bibliografia Estreichera

Bibliografia Historii Polskiej – wersja elektroniczna Bibliografii Historii Polskiej, opracowana przez Instytut Historii PAN we współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej, obejmuje roczniki 1980-2011

Bibliografia Warszawy (za lata 1795-1970, t. 1-8) dostęp w Mazowieckiej Bibliotece Cyfrowej

Kultura Paryska – portal uruchomiony we wrześniu 2014, zawiera całość zeszytów „Kultury” oraz „Zeszytów Historycznych”, a także publikacje książkowe, fotografie oraz listy. O serwisie pisałem tutaj. Inwentarz Archiwum Instytutu Literackiego Kultura jest od września 2016 dostępny tutaj.

Kwartalnik Historyczny – najstarsze polskie czasopismo historyczne, wydawane obecnie przez Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN, we współpracy z Polskim Towarzystwem Historycznym i Wydawnictwem Naukowym Semper. Dostępne roczniki: 2001-2016.

Notes and Quries – angielskie czasopismo historyczno-literacko-kolekcjonerskie, o którym więcej pisałem tutaj ; dostęp do roczników 1849-1922 w Internet Archive

Pamiętnik Literacki – czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej, ukazuje się od 1902 roku, wydawane obecnie przez IBL PAN

Polska Bibliografia Literacka – tworzona przez Instytut Badań Literackich PAN i Pracownię Bibliografii Bieżącej w Poznaniu, dostępne materiały za lata 1988-2001

Polski Słownik Biograficzny – internetowa wersja PSB, o serwisie pisałem tutaj

Przegląd Historyczny – czasopismo historyczne wydawane od 1905 roku

Rocznik Historii Sztuki – (1956-2013) dostęp w Bibliotece Cyfrowej Uniwersytetu w Heidelbergu

Stolica: Warszawski tygodnik ilustrowany – (1946-1989) dostęp w Mazowieckiej Bibliotece Cyfrowej

Teksty Drugie – (1990-2012) dwumiesięcznik literaturoznawczy wydawany od 1990 przez IBL PAN, dostęp na stronie czasopisma

Wiadomości – (Londyn 1946–1981) dostępne w zasobach Kujawsko-Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej

Wiadomości Literackie – (1924-1939) dostępne w zasobach Małopolskiej Biblioteki Cyfrowej

Znak – (1946-2012) dostęp na stronie czasopisma

Życie Polskie – czasopismo kulturalne wydawane we Lwowie w 1914 roku, pisałem o nim tutaj i tutaj ; dostęp w Bibliotece Cyfrowej Uniwersytetu Łódzkiego


Serwisy prezentujące i omawiające zasoby cyfrowe

Awers/Rewers – strona prowadzona przez Jacka Dehnela prezentujące jego zbiory dawnej fotografii

Historia i Media – serwis poświęcony zagadnieniom historii w mediach, zamieszcza liczne informacje o digitalizacji dziedzictwa kulturowego i zasobach cyfrowych

Otwarte Zasoby – blog Kamila Śliwowskiego prezentujący otwarte zasoby w sieci

Open Culture – przegląd domeny publicznej i zasobów cyfrowych w zakresie kultury audio-wizualnej (film, fotografia, grafika, komiks, nagrania)

Public Domain Review – przegląd domeny publicznej i zasobów cyfrowych, projekt Open Knowledge Foundation

Polona blog – prezentuje i popularyzuje zbiory Biblioteki Cyfrowej Polona

Europeana blog – prezentuje i popularyzuje zbiory dostępne za pośrednictwem Europeany

Szukamy.org – przegląd polskiej domeny publicznej i zasobów cyfrowych, projekt Instytutu Kultury Miejskiej z Gdańska

50 Watts – serwis prezentujący grafikę książkową z całego świata, z zasobów domeny publicznej

Discarding images – kolekcja średniowiecznych ilustracji i miniatur prowadzona przez Jakuba Kozaka z Biblioteki Narodowej

BiblioOdyssey – blog prezentujący grafikę i sztukę książki z zasobów domeny publicznej

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz