środa, 17 września 2014

Rysunki Henryka Józewskiego

Po wyjściu z więzienia w 1956 roku Henryk Józewski poświęcił się malarstwu. Zamieszkał wraz z Michaliną Krzyżanowską w pracowni na Koszykowej 24. Malował głównie oleje: portrety i martwe natury, a także dużo rysował. W zbiorach Zbigniewa Chomicza zachowały się szkicowniki Józewskiego. Poniżej zamieszczam kilka kartek z jednego z nich, pochodzącego z początku roku 1957, pierwszych miesięcy Józewskiego na wolności. Na rysunkach tych rozpoznajemy tę samą, charakterystyczną kreskę artysty, znaną z okresu trzydziestu lat wcześniej, gdy w roku 1925 w „Bibliotece Pstrykońskiej” opublikował broszurę Widzenia oraz zilustrował Pielgrzyma Jerzego Stempowskiego (więcej na ten temat w moim tekście tutaj). Rozpoznajemy też tę samą skłonność do alegoryczności i podszytej goryczą obserwacji. W szkicu Na Koszykowej Zbigniew Chomicz pisze:


„Pewne światło na osobowość Stryja rzucić by mogła analiza jego twórczości plastycznej. Jego rysunki, a zachowały się ich setki, przedstawiają nieco zgeometryzowane, zbliżone do marionetek, postacie ludzkie. Ci ludzie–marionetki oddają się grom i rytuałom towarzyskim – hołdu, dominacji, kokieterii, uzależnienia... Można się domyślać nieautentyczności ich życia wewnętrznego, tego, że dają się łatwo manipulować demagogom, że ich zachowania sterowane są za pomocą ukrytych nitek... Jest w tych rysunkach jakiś dystans i ironia wobec emocji targających życiem społecznym (...)”.

Bladość zamieszczonych poniżej rysunków bynajmniej nie jest rezultatem upływu czasu czy złej jakości skanów. Zaprzyjaźniona z Józewskim Maria Dąbrowska zanotowała w dzienniku pod datą 23 listopada 1960 roku po swym powrocie z podróży do Francji: „Po południu zjawił się Henryk świetnie wyglądający i pełen radości, chciwy na relacje z naszej podróży, rozentuzjazmowany podarunkami, które mu przywiozłam: wełniany miękki szal ciemnowiśniowy z czarnym, dobre tuszowe ołówki, żeby jego rysunki były wyraźniejsze...”. Kilka miesięcy wcześniej, 11 kwietnia 1960 roku w Galerii Sztuki Związku Polskich Artystów Plastyków (MDM) przy Marszałkowskiej 34/50 odbyła się pierwsza indywidualna wystawa Józewskiego, na której pokazane zostały 33 płótna olejne, w tym 6 z widokami nadwiślańskimi z okolic Warszawy.

Maria Dąbrowska, Dzienniki, t. 4, 1945-1965, Warszawa, 1996, s. 106.

Zbigniew Chomicz, Na Koszykowej, [w:] Henryk Jan Józewski, Polityk, artysta, malarz. Katalog wystawy, Muzeum Niepodległości w Warszawie, 2002, s. 32.








Rysunki ze zbiorów Zbigniewa Chomicza

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz