czwartek, 25 sierpnia 2016

Biblioteka osobista Borgesa

Zazwyczaj nie zwracam uwagi na takie spisy i rankingi – sto książek, które musisz mieć, przeczytać zanim umrzesz albo sto książek, które zmieniły świat. Ale to jest inny przypadek. Lista stu książek, które Jorge Luis Borges wybrałby do swojej biblioteki jest dokumentem fascynującym, niemal utworem samym w sobie, gdyż twórczość Borgesa, jak może żadnego innego pisarza, jest związana z książkami, jest podróżą wśród książek, wędrówką po Bibliotece-Labiryncie. Jak informuje portal Open Culture, Borges został w 1985 roku poproszony przez argentyńskie wydawnictwo Hyspamerika o stworzenie serii wydawniczej, w której znalazłyby się jego ulubione dzieła literatury światowej z napisanymi przezeń wstępami. Borges nie skończył kompilować listy przed śmiercią w 1986 roku, a do wydania serii nie doszło. Pozostała lista 74 książek tworzących osobistą bibliotekę Borgesa.

piątek, 19 sierpnia 2016

Krzyżanowski na aukcjach

26 listopada 2015 roku na aukcji w Desie (32 pozycja katalogowa) pojawiła się akwarela Konrada Krzyżanowskiego (46 cm x 42,5 cm, papier, sygnowana w lewym dolnym rogu) zatytułowana „Portret kobiety z książką”. Według informacji podanej w katalogu obraz był wcześniej prezentowany tylko raz, na wystawie monograficznej Krzyżanowskiego w Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie w 1981 roku. W opisie wystawianego obrazu mowa jest o charakterystycznym dla artysty brawurowym sposobie malowania, operowaniu zamaszystymi, szerokimi pociągnięciami pędzla i „rozwichrzonymi smugami emblematycznej dla Krzyżanowskiego czerni, które współtworzą nastrój dramatyzmu i melancholii”. A także o tym, że Krzyżanowski rzadko malował portrety na zamówienie – „jego usilne dążenie do oddania emocjonalnych i psychicznych cech, bez upiększania postaci” powodowało, że przeważnie obrazy te nie były przyjmowane przez zamawiających i zostawały w pracowni artysty. Dwa z takich przypadków opisałem już kiedyś szczegółowo tutaj.

piątek, 27 maja 2016

Stempowski w Klubie Diogenes

Jerzy Stempowski pojawia się w najnowszym tekście Jana Gondowicza z cyklu Języczek uwagi („Nowe Książki”, 4/2016) zatytułowanym Klub Diogenes. Autor zestawia eseistę z Mycroftem Holmesem, bohaterem m.in. opowiadania Grecki tłumacz A. Conan Doyle’a, mniej znanym bratem słynnego detektywa. Zestawienie efektowne, ale czy trafne? Tematem tekstu Gondowicza jest wymykająca się teoriom sztuka eseju, a konkretniej różnica między esejem a szkicem literackim. Z meandrów jego rozważań wydobywam takie oto rozróżnienie, że eseista zagłębia się w siebie, sięga do wnętrza, a autor szkiców ugania się za tym co na zewnątrz. I aby przybliżyć to rozróżnienie Gondowicz przywołuje właśnie postać Mycrofta Holmesa: „Gardząc wszelkim uznaniem, należy do jednego tylko klubu, jaki zresztą sam założył, o nazwie Klub Diogenes. To przystań dla dżentelmenów, którzy nie pasują do innych klubów. Niczym Diogenes w beczce (dość luksusowej zresztą) chcą dać się ponieść myślom, gdzie wzrok nie sięga, z tym jednym życzeniem, by nikt się nie wtrącał...

czwartek, 26 maja 2016

Doktor Doyle w British Museum

Ciekawostka biblioteczno-archiwalna ze zbiorów British Museum – formularz podania o zgodę na korzystanie ze zbiorów British Museum złożony przez Arthura Conan Doyle’a 1 kwietnia 1891 roku. Zauważmy, że choć pisarz był znany już wówczas jako autor opowiadań kryminalnych, to w rubryce „zawód” wpisał „lekarz” (physician). Czy jeszcze się nie uważał za profesjonalnego pisarza? A może „lekarz” brzmiało dlań dumniej niż „pisarz”? A może uczynił tak po prostu z czystej formalności? Biografie Conan Doyle’a podają, że właśnie dopiero w tym czasie, w 1891 roku zaprzestał praktyki lekarskiej i poświęcił się wyłącznie zawodowemu pisarstwu.

czwartek, 14 kwietnia 2016

O Jerzym Stempowskim - aktualności

W zeszycie 4 (52) (tom XIII, 2014) „Przeglądu Wschodniego” kwartalnika wydawanego przez Studium Europy Wschodniej UW pod redakcją Jana Malickiego ukazał się szkic zatytułowany „Biblioteka Pstrykońska”, poświęcony serii bibliofilskich broszur wydanych w 1924 przez Jerzego Stempowskiego i Henryka Józewskiego. Tekst był pierwotnie opublikowany na tym blogu i jest dostępny tutaj. Z kolei w wielkanocnym dodatku „Gazety Wyborczej” ukazał się obszerny reportaż biograficzny Magdaleny Grochowskiej o Jerzym Stempowskim zatytułowany Zachować przytomność w czasach szaleństwa. Jest on dostępny tutaj
Warto odnotować, że blog „Nakład niewyczerpany” i dwa teksty z niego pochodzące pojawiają się w bibliografii.